Migratie gaat over die ander. Daar is niets op tegen, tot het moment dat die ‘ander’ wordt weggezet als bedreiging, als minderwaardig, als inhumaan. Dat is wat er gebeurt. Door politici, daartoe aangezet, opgejut door een electoraat, dat ze eerst zelf met die demagogische, racistische taal hebben vergiftigd. Door media, die de rol van waakhond hebben verwisseld voor ‘his masters voice’ of ‘vox pop’, omdat de kliks dat vereisen – en kliks bepalen de advertentie inkomsten. De kliks komen van de publieke opinie, die op haar beurt wordt de politiek opjaagt… enzovoorts. Waar dat eindigt? Waar alle xenofobie door de eeuwen heen is geëindigd. Waarna ze later, veel later, zullen zeggen, wat we, ze eerder hebben beloofd: “Dat nooit meer”.
In het Zeeuwse Tholen konden raadsleden na afloop van een vergadering over een nieuwe asielzoekerscentrum het gemeentehuis niet verlaten. Een groep demonstranten maakte dat met veel verbaal en fysiek geweld onmogelijk: op die manier protesteerden ze tegen de komst van asielzoekers, die ze verwijten dat ze onveiligheid met zich meebrengen. Kijk in de spiegel, zou daarop het antwoord moeten zijn. En daarnaast, de meeste asielzoekers zijn hier omdat ze onveiligheid ontvluchten.
Kopiëren politici
Wat de demonstranten in Tholen (en al die andere plaatsen waar ze opduiken zodra het begrip “AZC” valt) doen, is kwalijk, gruwelijk en racistisch. Maar ze kopiëren het gedrag van politici. Niet alleen die van extreem en radicaal rechts, maar ook van wat eens het redelijke midden was. Ze kopiëren het gedrag, vertaald in beleid, dat migranten, asielzoekers, vluchtelingen, ontheemden, hier niet horen.
CDA minister van Asiel en Migratie Bart van de Brink onderhandelt met ontwikkelingslanden om uitgeprocedeerde asielzoekers naar toe te sturen. Nu is hij in gesprek met Rwanda, een land dat in oorlog is met Congo en zelf een vluchtelingenstroom van miljoenen ontheemden veroorzaakt. Een land waar mensenrechten nog minder waard zijn als een koffieboon, het nationale exportproduct. Of Van de Brink zal slagen, is nog maar de vraag. Maar hij heeft er tientallen miljoenen euro’s voor over, geld dat Rwanda zal gebruiken om – indirect – de oorlogskas te spekken, met nog meer vluchtelingen als gevolg. Hoe cynisch kan een deal zijn?
Bart van de Brink “ze horen hier niet”
De boodschap van Bart van de Brink hier thuis, in Den Haag, is echter: “Ze horen hier niet.” Het is deze kretologie die demonstranten in Tholen en al die andere gemeenten overnemen, luidkeels, met vuurwerk, fakkels en varkenskoppen en zo de lokale democratie de nek omdraaien. Eén op de drie gemeenten waar demonstranten met verbaal of fysiek geweld de besluitvorming over een AZC frustreren, draait om en weigert opvang. Want “ze horen hier niet”. Als ‘Den Haag’ dat zegt, dan mogen wij dat ook.
Politici, bewindslieden zeggen niet meer wat ze moeten zeggen, namelijk dat mensen die oorlog, geweld, repressie ontvluchten welkom zijn. Ze mompelen met meel in de mond dat ze de zorgen van demonstranten en “verontruste burgers” begrijpen. Zorgen die ze zelf hebben veroorzaakt door luidkeels te roepen “ze horen hier niet” en dan deals sluiten met autocraten die mensenrechten een westerse en dus koloniaal begrip vinden.
Miljardendeals met dicatators
Zo werden deals gesloten met Egypte, met Libië, met Mauritanië, met Niger, met Turkije, met Tunesië. Allemaal dictaturen. Allemaal dictators die migranten de woestijn in sturen, op zee laten verdrinken, opsluiten in gevangenissen, martelen, verkrachten, vermoorden. Met tientallen miljarden aan Europees steun, dus ook uw en mijn belastinggeld.
Mensenrechten worden zogenaamd gemonitord, maar niemand die de monitoring waarneemt, niemand die de monitoring monitort. Mensenrechten staan hoog in het vaandel van de Europese Unie, het is het eerste artikel van de charter waarop de Unie is gegrondvest: “The Union is founded on the indivisible, universal values of human dignity, freedom, equality and solidarity; it is based on the principles of democracy and the rule of law. It places the individual at the heart of its activities, by establishing the citizenship of the Union and by creating an area of freedom, security and justice.”
Maar niet als om “de ander” gaat, de migrant, de asielzoeker, de vluchteling, de ontheemde. Dan tellen mensenrechten niet. Mensenrechten zijn voor Europese mensen – dat staat er niet, dat zeggen de Europese politici niet. Maar dat bedoelen ze wel, dat dragen ze uit, dat vertalen ze in deals met Egypte, Libië, Mauritanië, Niger, Rwanda, Turkije…
Of zelfs binnen de Europese grenzen. Diezelfde Bart van de Brink wil een deal met Italië om asielzoekers terug te kunnen sturen, die daar al geweest zijn en dus letterlijk hun sporen (vingerafdrukken) hebben achtergelaten. Volgens het net drie maanden verse Europese Pact voor Migratie en Asiel mag dat.
Alleen… moet dan wel aan minimum voorwaarden voor mensenrechten worden voldaan. Een Russische asielzoeker vocht dat aan bij de rechtbank en won. Italië biedt geen menswaardige opvang, dus de uitzetting mag niet doorgaan.
Rechtelijke onafhankelijkheid aangetast
Pijnlijk voor de Europese politiek, en Bart van de Brink in dit geval in het bijzonder. Maar in plaats van de mensonwaardige opvang menswaardig te maken, gebeurt er iets anders. De rechtspraak wordt in twijfel getrokken. Op het hoogste niveau: het Europese Hof voor de Mensenrechten, het hoogste juridische orgaan als het om, ondermeer asiel, migratie en vluchtelingenzaken gaat, wordt onder druk gezet. Door de hoogste bewindslieden van Europese landen, de premiers van negen landen willen dat het Europese Hof zich minder bemoeit met migratie.
Waar het gebrek aan ontzag van politici voor de rechtelijke macht het meest actueel is, is België. Daar verbood het Constitutionele Hof een maatregel van minister Anneleen van Bossuyt om alleenstaande mannelijke asielzoekers geen onderdak te verlenen. Opvang is een wettelijke verplichting. Van Bossuyt veegde haar gat af met het verdict van Belgisch hoogste rechtelijke instantie en sloot 1000 opvangplekken in Brussel. Mensonwaardig, en bovendien met een boemerang effect. Een aanzienlijke groep daklozen zwerft nu in Brussel en wordt opgenomen, gedwongen, in de drugsscene. Die veroorzaakt veel overlast en ernstig geweld in veel Brusselse gemeenten – wat voorkomen had en moeten worden als deze minister, die racisme niet vreemd is, zich aan de wet had gehouden. En een premier die daartoe had gedwongen. Maar tja, die premier Bart de Wever, is van dezelfde rechts rabiate N.VA als Van Bossuyt, beschouwt migratie al een decennia als het kwaad in de wereld. En was (dus) één van de ondertekenaars van de brief aan het Europese Hof…
Mensenrechten ter discussie
Dit raakt niet alleen de onafhankelijkheid van de rechtelijke macht. Het gaat veel verder: het zet de bijl in mensenrechten, een begrip dat boven alles verheven lijkt… zie het eerste artikel van het Europese Chapter. Mensenrechten gelden voor iedereen, niet alleen voor migranten. Ook voor hen die geen migrant zijn, de meesten onder ons, want wereldwijd migreert slechts 3 procent van de bevolking, en 97 procent dus niet. Aantasting van mensenrechten gaat iedereen aan. U en mij.
